“Kişi sevdiği ile beraberdir”
Hadis-i ŞerifPeygamber Efendimiz Muhammed (sallâllâhü aleyhi ve sellem), yirmi beş yaşında iken Hz. Hatice ile evlendi. Kureyş kabilesinin Esedoğulları kolundan olan Hz. Hatice, daha önce evlilik yapmış, kırk yaşında bir hanımdı. Malı, güzelliği, aklı, ilmi, şerefi, soyu, iffeti ve edebiyle tanınıyordu. Yüksek ahlâkı ve temiz yaşayışı sebebiyle Mekke halkı arasında “Tâhire” yani “çok temiz” lakabıyla anılıyordu. İslâmiyet’in gelişinden sonra ise “Hadîcetü’l-Kübrâ” ismiyle meşhur oldu.
Hz. Hatice, mallarını Şam tarafına götürerek Busra’da satan Peygamber Efendimizin dürüstlüğünü, adaletini ve üstün ahlâkını yakından öğrenmişti. Yolculuk sırasında yaşandığı aktarılan hadiseler ve kendisine anlatılanlar da Hz. Hatice’nin O’na duyduğu takdir ve güveni artırmıştı. Bir süre sonra yakınlarının da araya girmesiyle evlilikleri kararlaştırıldı.
Nikâh hazırlıkları sırasında Peygamber Efendimizin yeterli maddî imkânı bulunmuyordu. Rivayet edilen bir anlatıma göre, yakın dostu Hz. Ebû Bekir’e giderek ihtiyaç duyduğu miktarı temin etti. Nikâh meclisi Hz. Hatice’nin evinde kuruldu. Ebû Tâlib ve Varaka bin Nevfel’in konuşmalarının ardından nikâh kıyıldı. Kureyş’in ileri gelenleri de bu merasimde şahit olarak bulundu.
Hz. Hatice, evlilikleri boyunca Peygamber Efendimize daima destek oldu. Onun en zor zamanlarında yanında yer aldı; sevgisi, sadakati ve fedakârlığıyla örnek bir eş oldu.
Bu evlilik, Hz. Hatice’nin vefatına kadar yaklaşık yirmi beş yıl sürdü. Peygamber Efendimiz, Hz. Hatice hayattayken başka bir hanımla evlenmedi. Bu birliktelik, karşılıklı sevgi, güven ve vefanın en güzel örneklerinden biri olarak İslâm tarihinde yer aldı.
Peygamber Efendimizin Hz. Hatice’den altı çocuğu dünyaya geldi. Bunlar Kâsım, Zeynep, Rukıyye, Ümmü Gülsüm, Fâtıma ve Abdullah’tır. Abdullah’ın Tayyib veya Tâhir olarak da anıldığı aktarılır. Peygamber Efendimizin, Hz. Mâriye’den de İbrahim adında bir oğlu oldu.
Kızlarının en büyüğü Zeynep, en küçüğü ise Hz. Fâtıma idi. Erkek çocukları küçük yaşta vefat etti. Hz. Fâtıma dışındaki kızları da Peygamber Efendimizden önce vefat etti. Hz. Fâtıma ise babasının vefatından yaklaşık altı ay sonra dünyadan ayrıldı. Hz. Ali ile evli olan Hz. Fâtıma’nın oğulları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin vasıtasıyla Peygamber Efendimizin nesli devam etti.
Peygamber Efendimiz, Hz. Hatice’nin vefatından sonra Hz. Ebû Bekir’in kızı Hz. Âişe ile nikâhlandı. Daha sonra Medine’de evlilikleri gerçekleşti. Peygamber Efendimizin sonraki evlilikleri ise farklı dinî, sosyal ve toplumsal sebeplerle meydana geldi.
Bu evliliklerin bir kısmı, eşlerini himaye etmek, zor durumda kalan mümin kadınlara destek olmak, kabileler arasında yakınlık kurmak ve İslâm toplumunun birlik ve beraberliğini güçlendirmek gibi amaçlar taşıyordu. Evlendiği hanımların birçoğu daha önce evlilik yapmış ve dul kalmış kadınlardı.
Hz. Ümmü Habîbe, Kureyş’in ileri gelenlerinden Ebû Süfyân’ın kızıydı. Müslümanların Mekke’de gördükleri baskılar sebebiyle Habeşistan’a hicret edenler arasında eşi Ubeydullah bin Cahş ile birlikte o da bulunuyordu.
Ancak eşi Ubeydullah bin Cahş, Habeşistan’da Hristiyanlığı kabul ederek İslâmiyet’ten ayrıldı. Hz. Ümmü Habîbe ise imanından vazgeçmedi. Eşinin kendisine dininden dönmesi yönünde baskı yaptığı, bunu kabul etmeyince de kendisini boşadığı aktarılır. Bir süre sonra Ubeydullah vefat etti ve Hz. Ümmü Habîbe Habeşistan’da zor şartlar altında kaldı.
Peygamber Efendimiz, onun yaşadığı durumu ve imanındaki kararlılığı öğrendi. Habeşistan hükümdarı Necâşî’ye haber göndererek Hz. Ümmü Habîbe ile evlenmek istediğini bildirdi. Necâşî, bu isteği kabul ederek hicretin yedinci yılında nikâhın gerçekleşmesini sağladı. Ayrıca Hz. Ümmü Habîbe’ye hediyeler ve ihsanlarda bulundu.
Bu evlilik, Hz. Ümmü Habîbe’nin Habeşistan’da himaye görmesine vesile oldu. Aynı zamanda Ebû Süfyân ile Müslümanlar arasındaki ilişkiler bakımından da önemli bir gelişmeydi. Ebû Süfyân, ilerleyen yıllarda İslâmiyet’i kabul etti.
Hz. Ömer’in kızı Hz. Hafsa, eşi vefat ettikten sonra dul kalmıştı. Hz. Ömer, kızını Hz. Ebû Bekir ve Hz. Osman ile evlendirmek istedi. Ancak ikisi de o sırada bu teklife olumlu cevap vermedi.
Peygamber Efendimiz, Hz. Ömer’in üzüntüsünü fark ederek sebebini sordu. Hz. Ömer de kızını Hz. Ebû Bekir ve Hz. Osman’a teklif ettiğini, fakat evlilik gerçekleşmediğini anlattı.
Bunun üzerine Peygamber Efendimiz, Hz. Ömer’e kızını kendisiyle evlendirmesini teklif etti. Böylece Hz. Hafsa, Peygamber Efendimizin hanımlarından biri oldu ve müminlerin anneleri arasında yer aldı. Bu evlilik, Hz. Ömer ile Peygamber Efendimiz arasındaki yakınlığı daha da pekiştirdi.
Hicretin beşinci veya altıncı yılında Benî Mustalık kabilesiyle yaşanan olayların ardından esir alınanlar arasında, kabile reisi Hâris’in kızı Hz. Cüveyriyye de bulunuyordu.
Peygamber Efendimiz, Hz. Cüveyriyye’yi özgürlüğüne kavuşturduktan sonra onunla evlendi. Bu evlilik üzerine sahâbîler, Peygamber Efendimizin ailesiyle akrabalık bağı bulunan bir kadının esir olarak tutulmasını uygun görmediler. Bunun sonucunda ellerindeki birçok esiri serbest bıraktılar.
Böylece Hz. Cüveyriyye ile yapılan evlilik, çok sayıda esirin özgürlüğüne kavuşmasına vesile oldu. Hz. Âişe’nin de bu evliliğin getirdiği hayrı ve bereketi dile getirdiği aktarılır.
Peygamber Efendimizin evlilikleri, İslâm tarihindeki dinî ve toplumsal gelişmelerle birlikte değerlendirilmelidir. Bu evliliklerin farklı hikmetleri bulunuyordu. Zor durumda kalan kadınların himaye edilmesi, toplumlar ve kabileler arasında yakınlık kurulması, Müslümanların birlik ve beraberliğinin güçlenmesi bunlar arasında sayılabilir.
Ayrıca Peygamber Efendimizin hanımları, İslâm dininin kadınlara ilişkin hükümlerinin ve aile hayatına dair bilgilerin sonraki nesillere aktarılmasında önemli rol üstlendiler.
Hicab âyetinin bildirilmesinden önce kadınlar Peygamber Efendimize doğrudan soru sorarak dinî konularda bilgi alabiliyorlardı. Hicab hükümlerinin bildirilmesinden sonra ise kadınların dinî meseleleri öğrenmelerinde Peygamber Efendimizin hanımları önemli bir vazife üstlendi.
Özellikle Hz. Âişe, dinî bilgisi, anlayışı ve rivayetleriyle Müslümanlara büyük hizmetlerde bulundu. Peygamber Efendimizin aile hayatına, ibadetlerine ve kadınları ilgilendiren dinî hükümlere dair pek çok bilgi, onun ve diğer mübarek zevcelerinin aktarımlarıyla sonraki nesillere ulaştı.
Bu yönüyle Peygamber Efendimizin aile hayatı, İslâm dininin öğrenilmesi ve yaşanması bakımından da önemli bir yere sahiptir.
Peygamber Efendimiz, Hz. Hatice ile evlendikten sonra da Mekke’de ticaretle meşgul olmaya devam etti. Ticaretini Sâib bin Abdullah ile ortaklık şeklinde yürüttüğü aktarılır. Kazançlarıyla misafirleri ağırlar, yetimlere ve ihtiyaç sahiplerine yardım ederlerdi.
Peygamber Efendimiz, Hz. Hatice’nin kölesi Zeyd’i de himayesine aldı ve onu özgürlüğüne kavuşturdu. Küçük yaşta olan Hz. Ali’yi de yanına alarak kendi evinde yetiştirdi.
Bütün bu hadiseler, Peygamber Efendimizin gençlik yıllarından itibaren merhamet, vefa, güvenilirlik ve yardımlaşmayı hayatının merkezinde tuttuğunu göstermektedir. Aile hayatında eşine gösterdiği sadakat, ihtiyaç sahiplerine uzattığı yardım eli ve çocuklara karşı şefkati, onun örnek ahlâkının önemli yansımalarıdır.